Het “zwakke geslacht” aan de macht. Een vergelijkende analyse van drie Nederlandse feministische romans : Hilda van Suylenburg (1897), De schaamte voorbij (1976) en Malva (2015)

Details

Supervisors

Vanasten, Stéphanie

Faculty

Faculté de philosophie, arts et lettres

Degree label

Master [120] en langues et lettres modernes, orientation germaniques

Abstract

Le féminisme aux Pays-Bas n'a eu de cesse de se développer depuis sa création au début du siècle dernier. Il s'est notamment développé en trois vagues féministes. La littérature a largement joué un rôle dans la diffusion de ce mouvement dans ce pays. C'est pourquoi ce mémoire se penche sur trois romans féministes Néerlandais, représentant chacun une vague féministe: Hilda van Suylenburg (1897) de Cecile de Jong van Beek en Donk, De schaamte voorbij (1976) d'Anja Meulenbelt et Malva (2015) de Hagar Peeters. Il a été démontré par Smeets (2016) que les romans Néerlandophones ont tendance à mettre en avant les personnages masculins, alors que les personnages féminins ne sont que secondaires. Les trois romans choisis pour ce mémoire ont néanmoins comme personnages principaux des femmes. Dès lors, la question abordée dans ce mémoire est: comment les personnages féminins arrivent-ils à prendre une place plus importante que les personnages masculins dans les trois romans choisis? Comment renversent-ils la tendance? Après une analyse détaillée des caractères des personnages féminins et masculins, de leurs relations et de leur place dans les romans, il s'avère que chaque roman utilise un moyen différent afin de valoriser ses personnages féminins. Dans Hilda van Suylenburg, les personnages féminins reçoivent une place plus déterminante dans la narration, notamment de par leur présence importante et leurs points de vue largement développés. Tous les sujets concernent en effet les femmes et leurs conditions sociales. La cause féminine est donc plaidée pour les femmes et par les femmes dans ce roman. L'autobiographie De schaamte voorbij est quant à elle narrée par une femme qui se présente comme un exemple pour toutes les femmes. En résumé, tout tourne autour de la narratrice et de sa vision des choses. Enfin, Malva, la narratrice du roman du même nom, prend de manière posthume la parole qu'elle n'a jamais pu avoir en étant vivante. De par la narration, elle prend donc enfin le contrôle et expose sa vision des choses. Nous pouvons donc conclure que la littérature Néerlandaise féministe a su renverser la situation car, grâce à elle, les personnages féminins ont enfin reçu plus d'attention que leurs homologues masculins.

Het feminisme in Nederland ontstond aan het begin van de twintigste eeuw en bleef vanaf dit moment sterk ontwikkelen door drie feministische golven. De literatuur heeft duidelijk een grote rol gespeeld in de verspreiding van de feministische beweging. Daarom worden in deze masterproef drie Nederlandse feministische romans - elke roman vertegenwoordigt een feministische golf - bekeken: Hilda van Suylenburg (1897) van Cecile de Jong van Beek en Donk, De schaamte voorbij (1976) van Anja Meulenbelt en Malva (2015) van Hagar Peeters. In Nederlandstalige romans werd er normaliter aangetoond dat de vrouwelijke personages ondergeschikt worden terwijl de mannelijke personages een overheersende stem krijgen (Smeets, 2016). In de hier geanalyseerde romans zijn de hoofdpersonages echter vrouwen die het feminisme belichamen. De onderzoeksvraag van deze masterproef stelt dus als volgt: hoe krijgen de vrouwelijke personages de overheersende stem in de romans? Hoe wordt de situatie in deze drie romans omgedraaid? Uit de gedetailleerde analyse van het karakter van de vrouwelijke en mannelijke personages, hun relaties en hun plaats in de romans blijkt dat de drie geanalyseerde Nederlandse feministische romans op verschillende manieren hun vrouwelijke hoofdpersonages hebben gewaardeerd. In Hilda van Suylenburg krijgen de vrouwelijke personages meer aandacht in de vertelstructuur - ze komen immers vaker aan het licht en hun denkbeeld wordt vaak besproken - en alle onderwerpen gaan om vrouwen en hun maatschappelijke situatie. De vrouwelijke zaak wordt zo door vrouwen en voor vrouwen bepleit in deze roman. In De schaamte voorbij stelt daarentegen de ik-verteller Anja zich als het voorbeeld voor andere vrouwen en alleen maar haar visie wordt voorgesteld. Kortom, alles draait om haar. Uiteindelijk krijgt het overleden meisje Malva in de gelijknamige roman de stem die ze levend nooit heeft gekregen. Door de vertelling neemt ze dus eindelijk de controle en vertelt ze haar perspectief. Er kan bijgevolg daaruit worden afgeleid dat de vrouwelijke feministische literatuur de situatie goed heeft kunnen omdraaien. Daarmee krijgen de vrouwelijke personages ook belang.